αει-διδασκομένη

Τετάρτη 14 Σεπτεμβρίου 2016

Διάλεκτοι

Διαίρεση γλώσσας: Κριτήρια

Γεωγραφική καταγωγή Γεωγραφικές ποικιλίες (οριζόντια κατάταξη)	Κοινωνική συμπεριφορά Κοινωνικές ποικιλίες (κάθετη κατάταξη)
Ιδίωμα-διάλεκτος-ιδιωματισμός-ιδιωτισμός	Ανάλογα με: ηλικία, μόρφωση, κοινωνική τάξη, ιδεολογία, φύλο, καταγωγή, κοινωνική περίσταση	Ειδικές γλώσσες (ανάλογα με το επάγγελμα του ομιλητή)

Γεωγραφικές ποικιλίες

Αποτελούν τη διαφοροποίηση της γλώσσας μέσα στο χώρο και η λειτουργία τους είναι κυρίως θετική, αλλά υπό προϋποθέσεις μπορεί να αποβεί και αρνητική

Θετική πλευρά

· Τα ιδιώματα συνθέτουν την Κοινή Νεοελληνική γλώσσα και την τροφοδοτούν με γλωσσικό υλικό.

· Αποτελούν διαφοροποίηση της νεοελληνικής γλώσσας μέσα στο χώρο, άλλοτε πιο μικρή κι άλλοτε μεγαλύτερη, ανάλογα με τη διαφοροποίηση της κοινωνίας μέσα στο χώρο. Είναι φυσικό να υπάρχει αυτή η διαφοροποίηση, αφού η γλώσσα είναι άλλοτε το μέσο επικοινωνίας των μελώς της εκάστοτε γλωσσικής κοινότητας (π.χ. διαφορετική η μορφή της αστικής κοινωνίας κι άλλη της αγροτικής).

· Στα διάφορα ιδιώματα, εκτός από τα γλωσσικά, διαφαίνονται κι άλλα πολιτιστικά στοιχεία σχετικά με τον τρόπο ζωής, σκέψης κτλ του λαού.

· Με τη γνώση των ιδιωματικών και διαλεκτικών στοιχείων γίνεται ευκολότερα κατανοητή η σημασία και η χρήση των λέξεων της κοινής νεοελληνικής, αφού είναι γνωστό ότι στα διάφορα ιδιώματα και τις διαλέκτους σώζονται γλωσσικά στοιχεία των αρχαίων διαλέκτων και αρχαιοελληνικές λέξεις ενεργές έως σήμερα και ενσωματωμένες στην κοινή νεοελληνική γλώσσα.

· Ανάλογα με το γεωγραφικό χώρο όπου ομιλείται η κάθε διάλεκτος, π.χ. σε αγροτική ή παράκτια περιοχή, έχει και μεγαλύτερο αριθμό λέξεων για τα στοιχεία των περιοχών αυτών, π.χ. Στην Κρήτη υπάρχει πλούσιο λεξιλόγιο σχετικό με τη θάλασσα.

· Ιδιαίτερα ωφέλιμα είναι τα ιδιωματικά και διαλεκτικά στοιχεία για τη λογοτεχνία, χρησιμοποιούμενα στα διαλογικά κυρίως μέρη των κειμένων της, αφού αποταμιεύεται γλωσσικός θησαυρός, καταγράφονται στοιχεία του λαϊκού μας πολιτισμού, αποδίδεται παραστατικότερα το πνεύμα και το ήθος των προσώπων και του λαού, λειτουργεί δηλ. αποτελασματικότερα ο λόγος (πρβλ, έργα των Σολωμού, Παπαδιαμάντη, Καζαντζάκη κ.α.)

Αρνητικά

· Όταν κάποια διάλεκτος υπερτερεί των γειτονικών της, εγκυμονείται κίνδυνος για την ενότητα της κοινής γλώσσας ή η εμμονή στη χρήση μιας διαλέκτου αποτελεί εμπόδιο στην εκμάθηση της κοινής.

· Ο ίδιος κίνδυνος υπάρχει όταν το ενδιαφέρον των λαών για τη γνωριμία τους με τα ιδιώματά τους έχει πολιτικό χωριστικό χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τα παραπάνω η παρουσία των ιδιωμάτων στη γλώσσα μας πρέπει να αντιμετωπίζεται έτσι ώστε:

· Να εκτιμάται η προσφορά τους στην κοινή νεοελληνική γλώσσα, για να εκλείψει η τάση ορισμένων να περιφρονούν ως κατώτερα τα ιδιώματα και τις διαλέκτους. Παράλληλα, αυτοί που έχουν μητρική τους γλώσσα κάποιο ιδίωμα δεν θα αισθάνονται ότι μιλούν μια «υποδεέστερη» γλώσσα.

· Ο δάσκαλος-καθηγητής να μην αντιμετωπίζει τα διαλεκτικά στοιχεία των μαθητών ως εκφραστικά λάθη, αλλά να επισημαίνει τη λειτουργικότητά τους μέσα στη διάλεκτο και, ορμώμενος από αυτά, να οδηγεί τους μαθητές στην αναζήτηση αντιστοίχων ή ισοδύναμων γλωσσικών στοιχείων της κοινής εθνικής μας γλώσσας.

· Να αντλούνται, όσο το δυνατό, χρήσιμα γλωσσικά στοιχεία από τα ιδιώματα και τις διαλέκτους, με τα οποία θα πλουτίζεται η κοινή νεοελληνική γλώσσα.

· Να γίνεται σεβαστή ως πολύτιμο στοιχείο πολιτισμού η γλωσσική και κάθε άλλη λαϊκή δημιουργία και κληρονομιά.

Ο ρατσισμός της γλώσσας: Η ομιλία, το γλωσσικό ιδίωμα των ομάδων, είναι διαφορετική από τόπο σε τόπο, από κοινωνία σε κοινωνία και αυτό το φαινόμενο συχνά δημιουργεί ένα γλωσσικό ρατσισμό:οι άνθρωποι με διαφορετικό ιδίωμα, που διαφέρουν δηλ. γλωσσικά από το υπόλοιπο σύνολο, αντιμετωπίζονται σαν ξένο σώμα. Γίνονται αντικείμενο σκωπτικών συμπεριφορών, απομονώνονται, περιθωριοποιούνται και πολλές φορές υποβιβάζεται η προσωπικότητά τους. Τα άτομα λοιπόν που διαφέρουν γλωσσικά μπορεί να αναγκαστούν να προσαρμοστούν στα διαφορετικά κοινωνικά δεδομένα προκειμένου να αφομοιωθούν, και υποχρεώνονται έτσι να εγκαταλείψουν ή/και να έρθουν σε ρήξη με το προηγούμενο γλωσσικο και κοινωνικό τους περιβάλλον. Αυτό, βέβαια, δεν θα ήταν απαραίτητο, αν ήταν ευρύτερα αποδεκτή η προσφορά των διαλέκτων, ιδιωμάτων κλπ (βλ. παραπάνω) και αν τα άτομα συνειδητά διαφοροποιούσαν το λόγο τους ανάλογα με τις περιστάσεις.

Άσκηση

Να παρακολουθήσετε δύο σκηνές ενός επεισοδίου από τη σειρά του Mega “ 7 Θανάσιμες Πεθερές- Η Πατρινιά πεθερά, μέρος Β’, https://www.youtube.com/watch?v=HJ8AJEv-Ptw , από το 49΄-53΄ κ΄ 54΄-57’ και να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

1. Τι συμβαίνει στις δύο αυτές σκηνές και γιατί υπάρχει δυσκολία (μικρότερη ή μεγαλύτερη) επικοινωνίας;

2. Μπορούμε να μιλήσουμε για γλωσσικό ρατσισμό; Και αν ναι, από ποιον σε ποιον;

3. Ποιος, κατά τη γνώμη σας, έχει δίκιο στη διαμάχη μεταξύ νεαρού και πεθεράς στην 1^η σκηνή (49΄-53΄);

4. Πώς καταφέρνουν τελικά να συνεννοηθούν οι δυο συμπεθέρες στη 2^η σκηνή; Ποια είναι η γλώσσα που τους χωρίζει και ποια αυτή που τους ενώνει;

5. Να υποθέσετε ότι είστε ένας φίλος του νεαρού στην 1η σκηνή (49΄-53΄) στον οποίο διηγείται τον διάλογό του με την πεθερά. Προσπαθήστε, επιχειρηματολογώντας, να τον πείσετε να μην «σπάει πλάκα» με την προφορά των Πατρινιών. (200-250 λέξεις)

6. Να υποθέσετε ότι είστε μια φίλη της πεθεράς στην οποία διηγείται τον διάλογό της με τον νεαρό φίλο της κόρης της. Προσπαθήστε, επιχειρηματολογώντας να την πείσετε να μην είναι τόσο απόλυτη στις απόψεις της για το Πατρινό ιδίωμα. (200-250 λέξεις)

Αξία γλώσσας-προβλήματα- τρόποι αντιμετώπισης

ΓΛΩΣΣΑ

(Αναδημοσίευση από :http://latistor.blogspot.com/2015/03/blog-post.html#ixzz4KFCkhC4o)

Γλώσσα, με την ευρύτερη έννοια, συνιστά οποιοδήποτε σύνολο ή σύστημα τυποποιημένων συμβόλων, σημείων, ήχων ή κινήσεων, που συνθέτει έναν κώδικα επικοινωνίας, που αποτελεί μέσο ανταλλαγής μηνυμάτων.

Ειδικότερα, ο κατά ομάδες, κυρίως έθνη, καθιερωμένος κώδικας επικοινωνίας, που συνίσταται στην απόδοση συγκεκριμένων σημασιών με λέξεις και εκφράσεις (τόσο ως εσωτερικό οργανωμένο γραμματικό, συντακτικό και λεξιλογικό σύστημα, ως «λόγος», όσο και ως πράξη, εφαρμογή, δηλαδή ως «ομιλία»).

«Εγώ δεν ξέρω να υπάρχει παρά μία γλώσσα, η ενιαία Ελληνική, όπως εξελίχθηκε από την Αρχαία, που έφτασε να είναι το μεγάλο καμάρι μας και το μεγάλο μας στήριγμα». Οδυσσέας Ελύτης

Η αξία της γλώσσας

- Η γλώσσα αποτελεί ένα πολυδύναμο εκφραστικό μέσο, αφού επιτρέπει στον άνθρωπο να εκφράσει από τις απλούστερες ιδέες ή και πληροφορίες που του είναι αναγκαίες στον καθημερινό βίο, μέχρι τα υψηλότερα διανοήματα που μπορούν να επηρεάσουν βαθύτατα ποικίλες εκφάνσεις της κοινωνίας.

- Χάρη στη γλώσσα, επομένως, καθίσταται εφικτή η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, καθώς μέσω αυτής είναι δυνατή η πλήρης έκφραση συναισθημάτων, ιδεών, αλλά και απλών πληροφοριών.

- Ειδικότερα, η έκφραση των συναισθημάτων επιτρέπει στους ανθρώπους τη βάθυνση των μεταξύ τους σχέσεων, καθώς τους παρέχει τη δυνατότητα μιας πιο ουσιαστικής γνωριμίας, αλλά και την ευκαιρία τροποποίησης της συμπεριφοράς τους, όταν διαπιστώνεται πως αυτή επενεργεί αρνητικά στο άλλο άτομο.

- Η έκφραση ιδεών και συλλογισμών επιτρέπει την πραγματοποίηση, όχι μόνο απλών καθημερινών πράξεων ή βελτιώσεων, αλλά και την υλοποίηση σημαντικών πνευματικών, επιστημονικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων.

- Η γλώσσα, άλλωστε, επιτρέπει την εξωτερίκευση ενός ακόμη βασικού στοιχείου της ανθρώπινης προσωπικότητας· της φαντασίας. Έτσι, με τη βοήθεια του γλωσσικού κώδικα το άτομο μπορεί να αποκαλύψει και να διατυπώσει εκείνες τις σκέψεις του που υπερβαίνουν τα όρια του πραγματικού, και τα οποία συχνά βρίσκουν την ιδανική τους έκφραση στα έργα της λογοτεχνίας.

Ειδικότερα:

Πνευματικός τομέας:

- Με τη συνδρομή της γλώσσας -κυρίως μέσω του γραπτού λόγου- το άτομο κατορθώνει να έρθει σε επαφή με τα πνευματικά δημιουργήματα παλαιότερων εποχών, αλλά και με το τρέχον γνωστικό υλικό των διαφόρων επιστημών, επιτυγχάνοντας τον εμπλουτισμό των γνώσεών του και φυσικά τη γενικότερη πνευματική του καλλιέργεια.

- Η γλώσσα, άλλωστε, αποτελεί το βασικό εργαλείο μετάδοσης γνώσεων, καθώς καθιστά εφικτή, όχι μόνο τη μελέτη γραπτών κειμένων, αλλά και τη διεξοδική προφορική παρουσίαση των γνωστικών αντικειμένων από τους διδάσκοντες, με την παράλληλη αποσαφήνιση εννοιών που δυσχεραίνουν το μαθητή.

- Η σύνδεση της γλώσσας με τη συνολική ενίσχυση των πνευματικών και διανοητικών λειτουργιών του ατόμου είναι προφανής, υπό την έννοια πως ο γλωσσικός κώδικας αποτελεί βασικό φορέα σκέψης και συλλογισμών. Η διεύρυνση, επομένως, της γλωσσικής δεξιότητας του ατόμου, όπως και του λεξιλογίου του, προσφέρει το αναγκαίο υλικό για την επίτευξη νέων και πιο σύνθετων συλλογισμών, που ενισχύουν την αντιληπτική του ικανότητα.

- Η γλώσσα ως μέσο πειθούς ωθεί το άτομο στην ενίσχυση της ικανότητάς του να διαρθρώνει κατά τρόπο λογικό τις σκέψεις του, να σχηματίζει επιχειρήματα και να επιτυγχάνει έτσι την αποτελεσματικότερη δυνατή επικοινωνία.

- Ο γραπτός λόγος συνιστά βασικό μέσο διατήρησης του πνευματικού πολιτισμού ενός έθνους, παρέχοντας τη δυνατότητα στις νεότερες γενιές να γνωρίσουν τόσο τη λογοτεχνική όσο και την ιστορική παράδοση του τόπου τους.

Κοινωνικός & πολιτικός τομέας:

- Η γλώσσα και ειδικότερα η μέσω αυτής δυνατότητα του διαλόγου καθιστά εφικτή την επικοινωνία, και άρα τη γνωριμία μεταξύ ατόμων, επιτρέποντας έτσι την κοινωνικοποίησή τους. Οι άνθρωποι κατορθώνουν χάρη στη γλώσσα να εδραιώσουν τις φιλικές και επαγγελματικές τους σχέσεις, όπως και τις σχέσεις έρωτα και αγάπης.

- Σε ό,τι αφορά, μάλιστα, τα πολιτικά θέματα, η γλώσσα και ο διάλογος επιτρέπουν την διατύπωση απόψεων, αλλά και την άσκηση κριτικού ελέγχου στις αποφάσεις και τις δράσεις των πολιτικών. Προκύπτει, έτσι, η ενδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών, εφόσον κάθε πολίτης μπορεί να έχει ενεργό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας.

Ψυχολογικός τομέας

- Η γλώσσα καθιστά δυνατή την εξωτερίκευση των συναισθημάτων του ατόμου, επιτρέποντας τόσο την εμβάθυνση των ανθρώπινων σχέσεων όσο και την εκτόνωση των εσωτερικών εντάσεων. Το άτομο μπορεί να εκφράσει με σαφήνεια τη συναισθηματική του κατάσταση επιδιώκοντας μια ορισμένη αντίδραση ή ανταπόκριση από τους γύρω του.

- Η έκφραση των συναισθημάτων λειτουργεί κατά τρόπο θετικό στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και στη γενικότερη συνύπαρξη των ατόμων, αφού καθιστά σαφές πως όλοι οι άνθρωποι -ανεξάρτητα από το φύλο, τη θρησκεία ή τον τόπο διαμονής τους- έχουν παρόμοια συναισθήματα, και άρα παρόμοιες συναισθηματικές ανάγκες.

Προβλήματα της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας

Γλωσσική ένδεια – Λεξιπενία

Λεξιπενία: Το φαινόμενο κατά το οποίο ένα πρόσωπο ή μια κοινωνική ομάδα χρησιμοποιεί στον καθημερινό λόγο, και γενικότερα στην επικοινωνία, πολύ περιορισμένο αριθμό λέξεων και εκφραστικών μέσων (κυρίως λόγω άγνοιας).

- Η γλωσσική ένδεια, ο περιορισμένος δηλαδή γλωσσικός και εκφραστικός πλούτος αφορά, όχι μόνο τα νέα άτομα, αλλά και μεγάλο μέρος του ενήλικου πληθυσμού, και υποδηλώνει μια εκτεταμένη ένδειξη αδιαφορίας για την ουσιαστική εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Πολλοί ενήλικες περιορίζονται σε όσα έμαθαν κατά τη διάρκεια της σχολικής τους ζωής και δεν ασχολούνται ακολούθως με τη διεύρυνση και τον εμπλουτισμό των γλωσσικών και γενικότερων εκφραστικών τους δυνατοτήτων. Συνάμα, πολλοί νέοι αδιαφορούν για τα γλωσσικά μαθήματα, καθώς θεωρούν πως οι βασικές τους γνώσεις επαρκούν για να καλύψουν τις καθημερινές επικοινωνιακές τους ανάγκες. Αποτέλεσμα αυτής της αδιαφορίας είναι η αδυναμία πολλών νέων -αλλά και ενηλίκων- να εκφραστούν κατά τρόπο πλήρη και γλωσσικά άρτιο.

Εκτεταμένη χρήση ξένων λέξεων και εκφράσεων

Πολλοί νέοι, αλλά και ενήλικες, υιοθετούν λέξεις, όρους και εκφράσεις από άλλες γλώσσες -ιδίως από την αγγλική- σε τομείς που αφορούν κυρίως την τεχνολογία και τη διασκέδαση. Συχνά, ακόμη κι αν υπάρχει ή μπορεί να δημιουργηθεί αντίστοιχη ελληνική λέξη, παρατηρείται η άκριτη υιοθέτηση του αγγλικού όρου, και η ευρεία χρήση του στην καθημερινή επικοινωνία, με αποτέλεσμα ο λόγος των νέων ανθρώπων να αποτελείται από ένα κράμα ελληνικών και ξένων λέξεων.

Η υιοθέτηση αυτή των ξένων λέξεων, πέρα από το γεγονός ότι υποτιμά τις γλωσσοπλαστικές δυνατότητες της ελληνικής γλώσσας, επιφέρει μια αισθητή υπονόμευση της εκφραστικής ικανότητας των νέων ανθρώπων που δυσκολεύονται πλέον να συντάξουν ένα κείμενο με καθαρό και ολοκληρωμένο ελληνικό λόγο, χωρίς να καταφύγουν στη χρήση ξενικών όρων.

Αίτια των προβλημάτων

- Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης η μελέτη της νέας ελληνικής γλώσσας δεν έχει την κεντρική θέση που θα έπρεπε, καθώς δίνεται εμφανώς μεγαλύτερη βαρύτητα στην αρχαία ελληνική με αποτέλεσμα οι μαθητές να μην εξοικειώνονται στον αναγκαίο βαθμό με τη μορφολογία και το συντακτικό της νέας ελληνικής. Παράλληλα, ακόμη και η προσδοκία βαθύτερης γνωριμίας με την νεοελληνική μέσω της αρχαίας ελληνικής δεν βρίσκει την πλήρωσή της, αφού ελάχιστοι νέοι κατορθώνουν να κατανοήσουν επαρκώς την επαφή των δύο γλωσσικών μορφών.

- Η κυριαρχία της αγγλικής γλώσσας σε ποικίλους τομείς της σύγχρονης πραγματικότητας (υπολογιστές, διαδίκτυο, μουσική, κινηματογράφος) που σχετίζονται με την καθημερινότητα των νέων, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη γλωσσική τους έκφραση.

- Οι νέοι επηρεάζονται, συνάμα, από την τηλεοπτική γλώσσα, όπως αυτή χρησιμοποιείται στα διαφημιστικά μηνύματα, αλλά και σε εκπομπές νεανικού περιεχομένου. Πρόκειται για μια γλώσσα ατελή, όπου κυριαρχούν τα λογοπαίγνια, η ανάμειξη ξένων γλωσσικών όρων, οι ελλιπείς διατυπώσεις, τα συντακτικά λάθη, η συνθηματολογία, αλλά και η χρήση περιορισμένου λεξιλογίου.

- Προφανής είναι, φυσικά, κι η επίπτωση που έχει η μείωση της επαφής των νέων με τη λογοτεχνία και το βιβλίο γενικότερα. Υπό την τυραννία της τηλεοπτικής οθόνης οι νέοι απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από την ανάγνωση, γεγονός, μάλιστα, που βαρύνει τόσο τους γονείς όσο και το σχολείο, αφού δεν επιτυγχάνεται η μετάδοση στα παιδιά της απαραίτητης αγάπης για τη μελέτη και την ανάγνωση.

- Οι νέοι, άλλωστε, παρασύρονται από το γενικότερο χρησιμοθηρικό πνεύμα της εποχής που έχει προ πολλού απορρίψει την ενασχόληση με το βιβλίο ως οικονομικά ανώφελη, αφού δεν οδηγεί στη διασφάλιση κάποιας επικερδούς επαγγελματικής ενασχόλησης. Από την άλλη μεριά, η συνεχής επιδίωξη της άμεσης ανταμοιβής και της ευδαιμονίας, που κατατρέχει την εποχή μας, δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για την επαφή με τη μελέτη και την ανάγνωση, αφού τα πνευματικά τους οφέλη είναι μακροπρόθεσμα και δεν πληρούν την αξίωση της άμεσης ικανοποίησης και εξαργύρωσης.

- Τα νέα δεδομένα της εποχής μας έχουν συνάμα εκμηδενίσει τις δυνατότητες ουσιαστικού διαλόγου τόσο στο πλαίσιο της οικογένειας που βάλλεται από συνεχείς οικονομικές ανησυχίες, όσο και στο πλαίσιο της υποβαθμισμένης εκπαιδευτικής διαδικασίας, όπου τα πολυμελή τμήματα συνιστούν απαγορευτικό παράγοντα για όποια απόπειρα ποιοτικής διαλογικής διερεύνησης ενός ζητήματος ή μιας έννοιας.

- Ιδιαιτέρως επιζήμια κρίνεται κι η επικοινωνία των νέων μέσω των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης, όπου για λόγους συντομίας η γλώσσα αποκτά μια συντομογραφική ελλειπτική απόδοση, με τη χρήση συχνά λατινοελληνικού αλφαβήτου, που ενέχει τις δικές του ολέθριες συνέπειες στην ορθογραφία των λέξεων.

- Ατυχής είναι, επίσης, η συνήθεια των ενηλίκων να υιοθετούν τους εκφραστικούς τρόπους των νέων σε μια υποτιθέμενη προσπάθεια προσέγγισής τους. Είναι, το δίχως άλλο, σαφές πως οι νέοι θα πρέπει να βρίσκουν στο πρόσωπο των ενηλίκων άρτια γλωσσικά πρότυπα και όχι δικά τους κακέκτυπα.

Τρόποι αντιμετώπισης

Παρά το γεγονός πως η γλώσσα μας, ως ζωντανός και ιδιαίτερα δυναμικός κώδικας, έχει φανεί ανθεκτικότατη σε κάθε πιθανή δοκιμασία στην μακραίωνη πορεία της, δεν θα πρέπει, εντούτοις, να μείνουμε άπραγοι απέναντι στους παράγοντες εκείνους που υπονομεύουν και ζημιώνουν τη συνέχειά της. Είναι, άλλωστε, εύλογο πως η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα η γλωσσική έκφραση πολλών νέων, δεν μπορεί παρά να μας θέσει σε εγρήγορση, εφόσον, ακόμη κι αν θεωρήσουμε πως η ίδια η ελληνική γλώσσα δεν διατρέχει άμεσο κίνδυνο, είναι, ωστόσο, πολλοί εκείνοι οι νέοι που αδυνατούν να εκφραστούν με την επιθυμητή αρτιότητα, αλλά και να κατανοήσουν επαρκώς ένα κείμενο.

- Η διαφύλαξη και η σωστή εκμάθηση της γλώσσας θα πρέπει να συνιστά βασική επιδίωξη του σχολείου, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε οι νέοι που ολοκληρώνουν, τουλάχιστον, την υποχρεωτική εκπαίδευση να έχουν διασφαλίσει μια στερεή και ορθή γνώση του γλωσσικού κώδικα. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό θα χρειαστεί να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διδασκαλία της νεοελληνικής γλώσσας, έστω κι αν αυτό απαιτεί μια νέα προσέγγιση στην οργάνωση της σχολικής ύλης.

- Η γλωσσική καλλιέργεια απαιτεί, φυσικά, συνειδητή προσπάθεια από το ίδιο το άτομο. Είναι σημαντικό, επομένως, τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί να κατορθώσουν έγκαιρα να βοηθήσουν τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν την εξέχουσα σημασία που έχει η άρτια γνώση της μητρικής γλώσσας. Καίρια ως προς αυτό είναι η μετάδοση του μηνύματος μέσω του προσωπικού παραδείγματος των προσώπων που συμμετέχουν στην εκπαίδευση των νέων.

- Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης θα πρέπει να αξιοποιήσουν την ισχυρή επίδραση που ασκούν στους νέους για να προωθήσουν ορθά γλωσσικά πρότυπα. Προκειμένου, ωστόσο, να το επιτύχουν αυτό οφείλουν να αναβαθμίσουν σημαντικά το επίπεδο γλωσσικής έκφρασης τόσο των δημοσιογράφων και παρουσιαστών όσο και αυτό του εκφερόμενου λόγου στις ψυχαγωγικές εκπομπές.

Συνάμα, θα είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή τους, αν δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στη διάδοση πνευματικών έργων υψηλής γλωσσικής ποιότητας από τη λογοτεχνική και θεατρική μας παράδοση.

- Η πανεπιστημιακή κοινότητα, με τη συνδρομή γλωσσολόγων και τη σύμπραξη της πολιτείας, θα πρέπει να αντιμετωπίσει πιο οργανωμένα την απόδοση ξένων γλωσσικών όρων στα νέα ελληνικά είτε με τη χρήση αντίστοιχων ελληνικών λέξεων είτε με τη δημιουργία νέων.

- Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να αξιοποιήσει τόσο τις υπάρχουσες βιβλιοθήκες των σχολείων όσο και τις δυνατότητες του διαδικτύου, για να προωθήσει την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων. Η επαφή των νέων με την πεζογραφία και την ποίηση μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά, αν με την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, το πολύτιμο πνευματικό αυτό υλικό παρουσιαστεί στους νέους με πιο ελκυστικό τρόπο.

- Οι πνευματικοί δημιουργοί του τόπου μας θα πρέπει να επιχειρήσουν ανοίγματα προς το νεανικό κοινό είτε με τη βοήθεια του διαδικτύου, είτε μέσω της τηλεόρασης, είτε με πιο ενεργή συμμετοχή στις σχολικές εκδηλώσεις. Η δύναμη του λογοτεχνικού λόγου, αλλά και η αξία των νοημάτων του, μπορούν να συγκινήσουν τη νέα γενιά, όπως το έκαναν και σε παλαιότερες εποχές.

- Η πολιτεία οφείλει, σε κάθε περίπτωση, να στηρίξει έμπρακτα τις προσπάθειες ανάδειξης και διάδοσης του ελληνικού λόγου, ώστε να συνεχιστεί η εμβριθής μελέτη του, αλλά και να ενισχυθεί το κύρος της γλώσσας μας τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου 2016

Τα φύλα στη λογοτεχνία: Προαναγνωστικό στάδιο

ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

Χτίζοντας «γέφυρες»μεταξύ των κειμένων και των μαθητών

Εδώ θα προσπαθήσουμε να μπούμε, ερευνητικά και ομαδοσυνεργατικά, στο θέμα της διδακτικής ενότητας «ΤΑ ΦΥΛΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ» .

Σε αυτή τη φάση θα επιστρατεύσετε τα προσωπικά σας βιώματα, τις προηγούμενες γνώσεις σας (σχολικές και κυρίως εξωσχολικές), τις παραστάσεις και τις εμπειρίες σας.

Οι ομάδες μας είναι έτοιμες, ξεκινάμε λοιπόν!

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ (αρχικό) ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ:

Ø Ποιους ρόλους έχει αποδώσει η κοινωνία στον άνδρα και στη γυναίκα και κατά πόσο αυτοί οι ρόλοι διαμορφώνουν τη ζωή και τις αντιδράσεις τους;

Ø Ποια είναι η θέση της γυναίκας στις δυτικές κοινωνίες και ποια στις κοινωνίες της Ανατολής και της Αφρικής;

Ø Ποιος ο ρόλος της οικογένειας και της κοινωνικοποίησης των ατόμων μέσω αυτής;

Ø Υπάρχουν μορφές ρατσισμού σχετικά με το φύλο στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία; Ποιες μπορείτε να σκεφτείτε;

Κρατήστε σύντομες σημειώσεις για τα παραπάνω θέματα. Δείτε τώρα μήπως τα παρακάτω (πολυτροπικά) κείμενα σας βοηθήσουν να διευρύνετε τον προβληματισμό σας.

Ας ξεκινήσουμε ευχάριστα,

1) ακούγοντας τα παρακάτω τραγούδια και απαντώντας σύντομα: